Przezcewkowa resekcja guza pęcherza – na czym polega zabieg TURBT?
Przezcewkowa resekcja guza pęcherza, czyli TURBT, pozwala usunąć widoczną zmianę i uzyskać tkankę do badania histopatologicznego. Zabieg wykonuje się przez cewkę moczową, bez nacinania skóry brzucha. Ma jednocześnie znaczenie diagnostyczne i lecznicze: obraz guza podczas operacji nie wystarcza do ustalenia jego rodzaju ani głębokości naciekania. Te informacje przynosi przede wszystkim badanie pobranego materiału. [Informacje dla pacjentów EAU](https://patients-new.uroweb.org/condition/bladder-cancer/non-muscle-invasive-bladder-cancer).

Co to jest resektoskopia i jak wiąże się z TURBT?
Resektoskopia oznacza zabieg endoskopowy z wykorzystaniem resektoskopu — narzędzia umożliwiającego oglądanie wnętrza narządu oraz wycinanie tkanki pod kontrolą wzroku. W urologii stosuje się je między innymi podczas usuwania guzów pęcherza i resekcji tkanki prostaty. Sama nazwa narzędzia lub techniki nie określa więc jeszcze, którego narządu dotyczy operacja. [S1]
TURBT to skrót angielskiej nazwy transurethral resection of bladder tumour, czyli przezcewkowej resekcji guza pęcherza. W dokumentacji można spotkać również skrót TURB. Resektoskop wprowadza się przez cewkę moczową do pęcherza, a jego optyka pozwala operatorowi obserwować miejsce zabiegu. „Przezcewkowa” opisuje drogę dostępu, natomiast „resekcja” oznacza wycięcie tkanki. [University Hospitals Sussex](https://www.uhsussex.nhs.uk/resources/trans-urethral-resection-of-bladder-tumour/).
Dlaczego usuwa się zmianę i wysyła ją do badania?
TURBT jest zwykle jednym z pierwszych etapów postępowania po wykryciu lub podejrzeniu guza pęcherza. Usunięcie zmiany dostarcza materiału, dzięki któremu można potwierdzić rozpoznanie i ocenić charakter choroby. Określenie „guz” opisuje zmianę widoczną w badaniu; samo w sobie nie zastępuje rozpoznania histopatologicznego. Dlatego informacja o skierowaniu na TURBT nie jest jeszcze pełnym opisem choroby ani jej rokowania. [Informacje dla pacjentów EAU](https://patients-new.uroweb.org/condition/bladder-cancer/non-muscle-invasive-bladder-cancer).
Podczas operacji urolog ocenia wygląd i położenie zmiany, ale pobrana tkanka zawsze wymaga badania pod mikroskopem. Pozwala ono uzyskać informacje o rodzaju guza oraz jego związku z warstwami ściany pęcherza. Obserwacja endoskopowa i badanie laboratoryjne uzupełniają się: pierwsza pokazuje zmianę w narządzie, drugie pozwala ocenić jej budowę. [University Hospitals Sussex](https://www.uhsussex.nhs.uk/resources/trans-urethral-resection-of-bladder-tumour/).
Przeczytaj również: Leczenie raka pęcherza – metody zależne od stadium choroby.
Jak wygląda przygotowanie do zabiegu?
Przed TURBT odbywa się ocena stanu zdrowia i możliwości zastosowania znieczulenia. Zespół medyczny zbiera informacje o chorobach, wcześniejszych zabiegach, alergiach i przyjmowanych lekach. Zakres badań przedoperacyjnych zależy od sytuacji pacjenta. Podczas kwalifikacji omawia się też cel operacji, możliwe powikłania oraz zgodę na zabieg. To dobry moment na wyjaśnienie, czego można oczekiwać po usunięciu zmiany i jak zostanie przekazany wynik. [Gloucestershire Hospitals NHS](https://www.gloshospitals.nhs.uk/your-visit/patient-information-leaflets/trans-urethral-resection-bladder-tumour-turbt/).
Szczególnego omówienia wymagają leki wpływające na krzepnięcie krwi. Ewentualne zmiany ich przyjmowania powinny wynikać z instrukcji zespołu prowadzącego, ponieważ trzeba uwzględnić zarówno ryzyko krwawienia, jak i powód stosowania leku. Szpital przekazuje również zasady dotyczące jedzenia i picia przed znieczuleniem. Nie ma podstaw, aby samodzielnie przenosić schemat przygotowania z innego zabiegu lub od innej osoby. [Gloucestershire Hospitals NHS](https://www.gloshospitals.nhs.uk/your-visit/patient-information-leaflets/trans-urethral-resection-bladder-tumour-turbt/).
Jak przebiega przezcewkowa resekcja guza pęcherza?
TURBT jest operacją wykonywaną w znieczuleniu. Może to być znieczulenie ogólne albo podpajęczynówkowe, znoszące czucie w dolnej części ciała. Wybór omawia się przed zabiegiem. Brak nacięcia skóry nie oznacza, że procedura jest wyłącznie oglądaniem pęcherza: w jej trakcie wycina się tkankę. [North Bristol NHS Trust](https://www.nbt.nhs.uk/bristol-urological-institute/urology-patient-services/urology-patient-information/day-case-turbt-transurethral-resection-bladder-tumour).
- Wprowadzenie narzędzia endoskopowego przez cewkę moczową do pęcherza.
- Oglądanie wnętrza pęcherza; płyn podawany przez narzędzie pomaga uzyskać widoczność.
- Wycięcie tkanki guza i pobranie materiału przeznaczonego do badania laboratoryjnego.
- Zakończenie zabiegu i, jeśli jest to potrzebne, pozostawienie cewnika odprowadzającego mocz.
Czas operacji zależy między innymi od wielkości i położenia zmiany. Nie da się go wiarygodnie określić na podstawie samej nazwy TURBT. Również potrzeba pozostawienia cewnika i długość pobytu w szpitalu wynikają z przebiegu zabiegu oraz oceny pooperacyjnej. [North Bristol NHS Trust](https://www.nbt.nhs.uk/bristol-urological-institute/urology-patient-services/urology-patient-information/day-case-turbt-transurethral-resection-bladder-tumour).
Co wyjaśnia wynik histopatologiczny?
Wynik opisuje między innymi rodzaj nowotworu, stopień jego złośliwości i głębokość naciekania w ocenionym materiale. Stopień złośliwości odnosi się do cech komórek, a stopień zaawansowania — do zasięgu choroby. To różne informacje. Istotne jest również, czy próbka zawiera mięsień wypieracz, czyli warstwę mięśniową ściany pęcherza, oraz czy wykryto raka in situ, określanego skrótem CIS. [Wytyczne EAU dotyczące diagnostyki](https://uroweb.org/guidelines/non-muscleinvasive-bladder-cancer/chapter/diagnosis).
Brak mięśnia w próbce nie oznacza automatycznie jego naciekania. Może jednak ograniczać ocenę głębokości choroby. Podobnie stwierdzenie, że usunięto całą widoczną zmianę, nie jest równoznaczne z pewnością, że nie pozostała choroba mikroskopowa. Wynik należy interpretować razem z opisem operacji. [Wytyczne EAU dotyczące diagnostyki](https://uroweb.org/guidelines/non-muscleinvasive-bladder-cancer/chapter/diagnosis).
Dlaczego czasem potrzebny jest kolejny TURBT?
Powtórna resekcja, nazywana re-TURBT, służy usunięciu pozostałej tkanki guza i dokładniejszej ocenie zaawansowania. Może być potrzebna po niepełnej resekcji lub przy wątpliwościach co do jej kompletności, w nowotworach T1 oraz w określonych sytuacjach braku mięśnia w materiale. Nie każdy pacjent wymaga ponownego zabiegu; wytyczne przewidują wyjątki zależne od rozpoznania. [Wytyczne EAU dotyczące diagnostyki](https://uroweb.org/guidelines/non-muscleinvasive-bladder-cancer/chapter/diagnosis).
Zalecenie kolejnej resekcji nie musi oznaczać nawrotu. Jej celem może być uzupełnienie informacji z pierwszej operacji. Rozróżnienie między pozostałością zmiany a nową zmianą wymaga oceny dokumentacji przez urologa.
Czego można oczekiwać podczas rekonwalescencji?
Po TURBT może być pozostawiony cewnik, czyli elastyczna rurka odprowadzająca mocz do worka. W razie potrzeby wykorzystuje się go również do płukania pęcherza i usuwania skrzepów. Cewnik jest elementem opieki pooperacyjnej, a termin jego usunięcia zależy od oceny zespołu. Po znieczuleniu pacjent pozostaje pod obserwacją do czasu, gdy możliwe będzie bezpieczne zakończenie tego etapu opieki. [North Bristol NHS Trust](https://www.nbt.nhs.uk/bristol-urological-institute/urology-patient-services/urology-patient-information/day-case-turbt-transurethral-resection-bladder-tumour).
W okresie gojenia mogą występować pieczenie podczas oddawania moczu i domieszka krwi. Sam fakt, że takie dolegliwości bywają pooperacyjne, nie pozwala uznać każdego ich nasilenia za bezpieczne. Powrót do codziennej aktywności jest indywidualny. Zalecenia wypisowe powinny określać ograniczenia wysiłku, zasady postępowania z cewnikiem i sposób uzyskania pomocy. Bez znajomości zakresu resekcji nie można obiecać konkretnego dnia pełnego powrotu do pracy czy sportu. [Frimley Health NHS](https://www.fhft.nhs.uk/patients-and-visitors/patient-information-library/transurethral-resection-bladder-tumour-turbt), [Dorset County Hospital](https://dchft.nhs.uk/leaflets/trans-urethral-resection-of-bladder-tumour-turbt/).
Jakie objawy po zabiegu wymagają pilnej pomocy?
Pilnej oceny wymagają objawy mogące wskazywać na zatrzymanie moczu, istotne krwawienie lub zakażenie. Nie należy odkładać kontaktu z pomocą medyczną do planowanej wizyty kontrolnej, jeśli pojawiają się poniższe dolegliwości. [Frimley Health NHS](https://www.fhft.nhs.uk/patients-and-visitors/patient-information-library/transurethral-resection-bladder-tumour-turbt).
- Niemożność oddania moczu lub silny ból podczas próby jego oddania.
- Obfite albo nasilające się krwawienie, zwłaszcza ze skrzepami.
- Gorączka, dreszcze lub wyraźne pogorszenie samopoczucia.
- Silny albo narastający ból.
TURBT wiąże się także z ryzykiem powikłań, takich jak krwawienie wymagające ponownej interwencji, uszkodzenie ściany pęcherza czy późniejsze zwężenie cewki. Ich indywidualne ryzyko omawia się przed operacją. [North Bristol NHS Trust](https://www.nbt.nhs.uk/bristol-urological-institute/urology-patient-services/urology-patient-information/day-case-turbt-transurethral-resection-bladder-tumour).
Co dzieje się po otrzymaniu wyniku?
Rozmowa o wyniku histopatologicznym pozwala połączyć informacje z operacji z oceną tkanki. Jeśli nowotwór nie nacieka mięśnia pęcherza, dalsze postępowanie i kontrole dobiera się do rozpoznania oraz ryzyka choroby. Usunięcie widocznego guza nie zamyka więc automatycznie całego procesu diagnostyki i opieki. [Informacje dla pacjentów EAU](https://patients-new.uroweb.org/condition/bladder-cancer/non-muscle-invasive-bladder-cancer).
Na wizytę warto przygotować pytania o kompletność resekcji, znaczenie wyniku, potrzebę ponownego zabiegu oraz plan kontroli. Są to propozycje pomocne w rozmowie, a nie schemat leczenia. Najważniejsza wartość TURBT polega na tym, że łączy usunięcie zmiany z uzyskaniem materiału niezbędnego do podjęcia kolejnych decyzji.